Veelgestelde vragen

We gaan graag met u in gesprek over onze plannen. In de afgelopen periode hebben we in contact met velen van u vragen gehoord waarop we graag antwoord geven. Hieronder een korte toelichting op een aantal van deze onderwerpen.

Natuurbegraven en recreatie c

We willen met elkaar in de Bonnenpolder een natuurgebied maken dat past bij het open karakter van de Bonnenpolder en bij het aangrenzende Staelduinse bos. We vinden het belangrijk dat mensen in alle vrijheid van deze natuur kunnen genieten. Daarom komen er wandel- en fietspaden in het gebied en vinden we het belangrijk dat het net als ieder ander natuurgebied vrij toegankelijk is tussen zonsopgang en zonsondergang.

We willen mensen graag laten ervaren hoe mooi de natuur kan zijn. We hopen dat mensen zelf voelen wat de natuur voor ze kan betekenen. Het is een fijne plek om te zijn, om al fietsend of wandelend te ervaren dat de natuur je energie geeft, om lekker je hoofd leeg te maken of nieuwe ideëen op te doen, maar ook om te ervaren dat diezelfde plek je kracht en troost kan bieden. Natuurbegraven en recreatie kunnen op deze manier prima samengaan. We zien op de andere natuurbegraafplaatsen van Natuurbegraven Nederland dat dat ook in de praktijk zo gaat. Mensen bezoeken de natuurgebieden ook zonder dat ze iemand komen gedenken.

Wat is natuurbegraven? c

Steeds meer mensen willen zich verbinden met de natuur. We zien een groeiende groep mensen die ook hun laatste rustplaats graag in die natuur zouden willen hebben. In de regio zijn de mogelijkheden daartoe echter zeer beperkt.

Een natuurbegraafplaats is in de eerste plaats een natuurgebied, maar dan een die tijdelijk een bijzondere extra functie heeft. Een natuurbegraafplaats ziet eruit en voelt ook als een gewoon natuurgebied. Doordat als gedenkteken alleen een liggende houten boomschijf is toegestaan, leidt niets af van de natuurbeleving. En doordat alleen natuurlijke materialen zijn toegestaan, gaat een graf volledig op in de natuur. Waar we nieuwe natuur aanleggen, maken we een ontwerp voor het totale natuurgebied dat past bij de sfeer, het landschap en de natuur in de omgeving. Voor de Bonnenpolder hebben we samen met de omgeving onder leiding van experts dat ontwerp gemaakt. Vervolgens wordt het gebied in één keer aangelegd, zodat de natuur zich direct volledig kan gaan ontwikkelen.

Vanaf het moment dat de natuurbegraafplaats open is, kunnen mensen zelf een plekje uitzoeken dat bij ze past. Het overgrote deel van de mensen die op een natuurbegraafplaats een plekje reserveren, doen dat bij leven en welzijn. Het is daardoor niet bekend op welk moment iemand uiteindelijk op dat plekje begraven zal worden. Op basis van de gemiddelde levensverwachting verwachten wij dat het tussen de 30 en 40 jaar zal duren voordat de laatste natuurbegrafenis in het gebied zal plaatsvinden. Daarna verdwijnt de functie natuurbegraven en blijft enkel de functie natuurgebied over. Het Zuid-Hollands Landschap neemt dan ook het beheer van dit gedeelte over.

Van bestemmingsplan tot opening c

In de Bonnenpolder willen we een natuurgebied maken dat past bij de omgeving. Binnen die natuur willen we mensen de mogelijkheid bieden om in die schoonheid van de natuur een laatste rustplaats te vinden. Natuurbegraven zal pas mogelijk zijn als dit in een onherroepelijk bestemmingsplan is vastgelegd. In een bestemmingsplan is door de gemeente vastgelegd hoe de grond in een gebied gebruikt moet worden. Op dit moment heeft de grond een agrarische bestemming. Om er natuur van te maken en om in die natuur te mogen begraven is dus een wijziging van het bestemmingsplan nodig. Het vaststellen van een bestemmingsplan kent een wettelijk vastgestelde procedure waarin er op diverse momenten ruimte is voor inspraak of bezwaar. Pas als de hele procedure is doorlopen, is het bestemmingsplan onherroepelijk. Deze formele procedure duurt ongeveer 1 tot 2 jaar.

De gemeente Rotterdam heeft ervoor gekozen om diverse initiatieven die er momenteel zijn voor de Bonnenpolder en de Oranjebuitenpolder in één gezamenlijk bestemmingsplan onder te brengen. De eerste stap voor ons om te komen tot een bestemmingsplan, is het maken van een ontwerp voor het gebied. Een ontwerp dat we hebben gemaakt mèt en vóór de omgeving. Als 3 initiatiefnemers hebben we aan een externe projectleider en een landschapsarchitectenbureau gevraagd om samen met een vertegenwoordiging van de betrokkenen uit de omgeving te komen tot een goed ontwerp voor het gebied. Dat is gebeurd via een 3-tal gebiedsateliers en 2 inloopavonden. Op basis daarvan is nu een plan gemaakt. Daarna wordt met de gemeente het voorkeursontwerp doorvertaald naar het bestemmingsplan. Vervolgens gaat de gemeente met de wettelijke procedure van start. Zodra het nieuwe bestemmingsplan definitief is vastgesteld duurt het nog circa 1 jaar voordat het natuurgebied waarin ook ruimte is voor natuurbegraven gereed is.

De gemeente Rotterdam heeft de gebiedscommissie Hoek van Holland gevraagd om een advies over het plan dat nu is opgesteld. De gebiedscommissie wil daarvoor graag de mening van de inwoners van Hoek van Holland horen en heeft daarvoor een enquête opgesteld. Een derde van de inwoners in het gebied ontvangt deze enquête en kan die de komende weken invullen. De gemeente zal het advies van de gebiedscommissie meenemen in haar besluit om het plan al dan niet uit te werken naar een bestemmingsplan.
Als de gemeente besluit om het plan niet op te nemen in het bestemmingsplan gaat het plan niet door en zullen de grondeigenaren van dit deel van de Bonnenpolder opnieuw moeten bezien wat ze met de grond willen doen. Dit plan om de Bonnenpolder ook voor de toekomst open en groen te houden door er een natuurgebied van te maken is dan van tafel.

Financiering c

We zijn er trots op dat we als particuliere organisaties met elkaar een duurzame bijdrage kunnen leveren aan een mooiere, fijnere en groenere leefomgeving. Wij zien dit als een unieke en enige mogelijkheid om 128 hectare nieuwe natuur te realiseren in Hoek van Holland aansluitend aan het Staelduinse bos. Dit is het momentum omdat er een overeenkomst ligt met de huidige grondeigenaar. Mocht deze ontwikkeling geen doorgang vinden, dan is de kans groot dat het gebied versnipperd in diverse ontwikkelingen. Om de plannen te realiseren dient de huidige bestemming gewijzigd te worden van agrarisch naar natuur. Voor de realisatie van die totale 128 hectare natuur zijn we ook nog op zoek naar andere co-financiers zoals gemeente en provincie. Een groot deel van de kosten voor de aankoop van het gebied, de inrichting en het toekomstig beheer van deze natuur wordt al door de initiatiefnemers bijeen gebracht. Wij zijn ervan overtuigd dat wanneer iedereen zijn schouders er onderzet, wij gezamenlijk deze bijzondere ontwikkeling van een groot aaneengesloten en toegankelijk natuurgebied mogelijk kunnen maken.

Een eigen plekje in de natuur c

Een plekje op een natuurbegraafplaats wordt bij de notaris kadastraal vastgelegd. Je wordt daardoor geen eigenaar van dat stukje grond, maar hebt wel het eeuwigdurend recht om op dat plekje in de natuur begraven te worden. De precieze locatie van de plek is middels GPS-coordinaten vastgelegd.

Plekjes op een natuurbegraafplaats c

Als initiatiefnemers vinden we het belangrijk dat er duidelijkheid is over de oppervlakte van het natuurgebied dat ruimte zal bieden aan natuurbegraven en het aantal beschikbare plekken daarbinnen. We zullen zowel de oppervlakte van het gebied als het maximale aantal natuurgraven vastleggen in het bestemmingsplan.

Een natuurbegraafplaats is in eerste instantie een natuurgebied. Elk natuurgraf kent een eeuwigdurende grafrust en ieder plekje wordt maar één gebruikt. We vinden het belangrijk dat dat natuurgebied slechts gedurende een beperkte tijd de ruimte biedt voor natuurbegraven.

We hebben voor onszelf bepaald dat we in niet meer dan 10% van de oppervlakte van de grond van de  natuurbegraafplaats willen graven voor het maken van de natuurgraven.

Van de 128 hectare natuur die we willen gaan realiseren, willen we op circa 30 hectare natuurbegraven mogelijk maken.

Een natuurgraf is 2,5 x 3 meter. Op die manier kunnen mensen dus zelf kiezen in welke richting ze begraven willen worden. Het feitelijke graf dat gegraven wordt is circa 1,10 x 2,50 meter (oppervlakte 2,75 vierkante meter). Op een natuurbegraafplaats van 30 hectare (300.000 vierkante meter) willen we dus maximaal 10% x 30ha = 30.000 m2 in de grond graven om een natuurgraf mogelijk te maken; dat zijn (30.000 ÷ 2,75m2 =) 10.909 plekjes. We hebben aangegeven dat we hier in de Bonnenpolder kiezen voor maximaal 10.000 plekken.

Bij het bepalen waar en hoeveel natuurgraven er op een plek in het gebied kunnen komen, spelen diverse factoren een rol. De ruimte die de natuur en het landschap daarvoor biedt is daarbij voor ons bepalend, ook om te zien waar bijvoorbeeld paden komen te liggen. Niet ieder gedeelte van een natuurbegraafplaats is geschikt voor een natuurgraf. De wet geeft aan dat een graf minimaal 1,45 meter boven de gemiddelde hoogste grondwaterstand moet liggen. Vanuit natuurwaarden houden we bijvoorbeeld rekening met de afstand tot de wortels van een boom of bijzondere planten en/of dieren. Dit leggen we allemaal vast in een ecologisch werkprotocol. Het uiteindelijk aantal beschikbare natuurgraven kan dus lager liggen dan het gestelde maximum. Binnen een natuurbegraafplaats zijn er daardoor op het ene gedeelte van het gebied dus meer graven per hectare dan op andere gedeelten. In het gebied waar natuurbegraven mogelijk is kunnen mensen zelf een plekje uitkiezen dat bij hen past; waar het voor hen fijn voelt.

Natuur en milieu c

In de Bonnenpolder willen we de natuur meer kansen bieden door het ontwikkelen van een groot natuurgebied van 128 hectare. In een gedeelte (30 hectare) van die natuur willen we mensen de ruimte bieden om in de schoonheid van die natuur een laatste rustplaats te vinden. Uitgangspunt bij het mogelijk maken van natuurbegraven is het behouden, versterken en waar mogelijk herstellen van landschappelijke, cultuurhistorische en ecologische waarden. Het belang van de natuur blijft altijd voorop staan. Op basis van onderzoek van gerenommeerde experts kunnen we overledenen met een gerust hart toevertrouwen aan de natuur, zonder dat deze daarvan schade ondervindt. (Zie https://www.natuurindebonnen.nl/natuur-in-de-bonnenpolder voor meer informatie.)

Uit TNO onderzoek* uit 2015 blijkt dat natuurbegraven de meest duurzame vorm van een uitvaart is.

In Nederland is er wetgeving die borgt dat begraafplaatsen geen negatieve milieueffecten op de omgeving hebben. Diverse experts, zoals toxicoloog professor Van den Berg van de Universiteit Utrecht, geven aan dat de impact op het milieu door natuurbegraven verwaarloosbaar is.

Net als bij ‘gewoon’ begraven worden pacemakers voor de uitvaart uit het lichaam verwijderd. Protheses blijven zitten en zijn niet schadelijk voor de natuur. Deze zijn zodanig gecoat dat het lichaam ze beter kan verdragen. De bestanddelen van de prothesen komen ook van nature in de bodem voor. Ze zijn niet biologisch agressief en kunnen worden gezien als bodemvulstof.

Onderzoek en de ervaring op de meer dan 3000 begraafplaatsen in Nederland laten zien dat er daadwerkelijk geen negatieve invloed is op de waterkwaliteit. Medicijnresten die in rioolwater worden aangetroffen komen  doordat we deze tijdens ons leven uitplassen. Het overgrote deel van eventuele schadelijke stoffen verlaten namelijk het lichaam voordat iemand is overleden.

Onderzoek van de Wageningen Universiteit** laat zien dat natuurbegraven geen verstorend effect heeft op natuurwaarden. Natuurbegraafplaatsen zijn in de eerste plaats gewone natuurgebieden, maar dan met een bijzondere extra functie. De gebieden worden ingericht en beheerd als ieder ander natuurgebied. Of en hoe op een plek een natuurgraf mogelijk is wordt bepaald door de natuur. We maken daarbij gebruik van een ecologisch werkprotocol dat hier speciaal voor ontwikkeld is. Daardoor is er bij het maken van een natuurgraf slechts een beperkte tijdelijke verstoring van de natuur. Bij het maken van een graf doen we bijvoorbeeld eerst een zorgvuldige inventarisatie van de omgeving om te zien of er geen bijzondere planten of dieren zijn waar we rekening mee moeten houden. Verder wordt de grond laag voor laag opzij gelegd en later in dezelfde volgorde teruggelegd, zodat de natuur snel weer hersteld is.

De aanleg van dit natuurgebied in de Bonnenpolder, waarin ook natuurbegraven mogelijk is, zal de natuur in de polder en het naastgelegen Staelduinse bos een kans geven zich verder te ontwikkelen en mensen de gelegenheid geven daarvan te genieten. We verwachten een toename van het aantal planten en dieren in het gebied. Een verwachting die ook wordt uitgesproken door professor Frank Berendse, expert op het terrein van natuur in Nederland.

*TNO: B.I. Jansen, E.E. Keijzer, 2015. Milieueffecten verschillende uitvaartmogelijkheden. Utrecht, TNO Earth, Life & Social Sciences

**Alterra 2013:  Haas, de, W. en E.A. de Vries, 2013. Natuurbegraafplaatsen in Nederland; Landelijke inventarisatie 2013. Wageningen, Alterra Wageningen UR (University & Research centre)

**Alterra 2017: Vries, B. de, W. Wamelink, W. de Haas, J. Frissel, M. van Adrichem, 2017. Effecten van natuurbegraven op de vegetatie op Natuurbegraafplaats Heidepol; Natuurbegraven in praktijk. Wageningen, Wageningen Environmental Reasearch

Natuurbegraven en de grondwaterstand c

Wettelijk is geregeld dat een begraafplaats minimaal 1,45 meter boven de gemiddelde hoogste grondwaterstand moet liggen. Voor een natuurbegraafplaats geldt dit ook.

De grond in de Bonnenpolder is daarvoor nu niet hoog genoeg. In het plan dat we met de omgeving hebben gemaakt hebben we gekeken wat een goed ontwerp zou zijn voor het gebied. Door het hoogteverschil tussen het Staelduinse bos en de polder verdroogt het bos nu. Een uitbreiding van het duinbos zou die verdroging tegengaan. In het gebied ligt een oude dijk die nu deels vergraven is. Met de uitbreiding van het duinbos en het herstel van de dijk ontstaat er voldoende grond die hoog genoeg is om natuurbegraven in het gebied mogelijk te maken. De rest van de polder wordt dus niet opgehoogd. 

In het verleden zijn er diverse problemen geweest met wateroverlast in het gebied. Een deel van de waterproblemen is opgelost onder andere door de verbreding van de Krimsloot en de bouw van een gemaal dat het water uit het Westland rechtstreeks afvoert op de Nieuwe Waterweg in plaats van de Rel. Ook zijn enkele stuwen in het gebied geautomatiseerd. Het is in de huidige situatie niet nodig om aanvullende waterbergingsmaatregelen te nemen.

Bij de inrichting van het natuurgebied wordt gekozen voor grond die past bij het gebied en bij het soort natuur die we er -op basis van het plan- willen realiseren. Net zoals dat ook gedaan wordt bij ieder ander natuurgebied. Waar mogelijk kiezen we voor grond die eigen is voor het gebied. Het is nu nog niet bekend waar deze grond voor het aanleggen van het duinbos en het herstellen van de dijk vandaan zal komen. Uiteraard zullen we daarbij proberen de overlast voor de omgeving zoveel mogelijk te beperken.

Uitbreidingsplannen c

De grootte van het gedeelte van het beoogde natuurgebied waarin we mensen de ruimte bieden voor natuurbegraven en het maximaal aantal beschikbare plekken wordt in het bestemmingsplan vastgelegd. In een bestemmingsplan is door de gemeente vastgesteld hoe de grond in een gebied gebruikt moet worden. Op dit moment heeft de grond in de Bonnenpolder een agrarische bestemming. Om er natuur van te maken en om in die natuur te mogen begraven, is dus een wijziging van het bestemmingsplan nodig. Het vaststellen van een bestemmingsplan kent een wettelijk vastgestelde procedure waarin er op diverse momenten ruimte is voor inspraak of bezwaar. Pas als de hele procedure is doorlopen is het bestemmingsplan onherroepelijk. De 3 initiatiefnemers hebben nadrukkelijk geen plannen om de nu genoemde grootte van circa 30 hectare en het aantal van maximaal 10.000 plekken later uit te breiden. Mocht iemand anders dat in de toekomst wel willen, dan zal daarvoor opnieuw de formele bestemmingsplanprocedure doorlopen moeten worden. In die procedure gelden vervolgens weer dezelfde momenten van inspraak en bezwaar voordat een nieuw plan wordt vastgesteld.