Veelgestelde vragen

We gaan graag met u in gesprek over onze plannen. In de afgelopen periode hebben we in contact met velen van u vragen gehoord waarop we graag antwoord geven. Hieronder een korte toelichting op een aantal van deze onderwerpen.

Natuurbegraven en recreatie c

We willen met elkaar in de Bonnenpolder een natuurgebied maken dat past bij het open karakter van de Bonnenpolder en bij het aangrenzende Staelduinse bos. We vinden het belangrijk dat mensen in alle vrijheid van deze natuur kunnen genieten. Daarom komen er wandel- en fietspaden in het gebied en vinden we het belangrijk dat het net als ieder ander natuurgebied vrij toegankelijk is tussen zonsopgang en zonsondergang.

We willen mensen graag laten ervaren hoe mooi de natuur kan zijn. We hopen dat mensen zelf voelen wat de natuur voor ze kan betekenen. Het is een fijne plek om te zijn, om al fietsend of wandelend te ervaren dat de natuur je energie geeft, om lekker je hoofd leeg te maken of nieuwe ideeën op te doen, maar ook om te ervaren dat diezelfde plek je kracht en troost kan bieden. Natuurbegraven en recreatie kunnen op deze manier prima samengaan.

Wat is natuurbegraven? c

Onlosmakelijk zijn we verbonden met onze natuur. De natuur omarmt en geeft rust en kracht. In de natuur valt alles op zijn plaats. Een bezoek aan de natuur is niet alleen voor ontspanning, maar ook voor een diepere verbinding met die natuur en de wereld om ons heen. Met begraven in de natuur kies je voor een blijvende verbinding met de natuur wanneer de cirkel van het leven rond is. Je wordt weer één met de natuur. Want de natuur gaat in het ritme van de seizoenen en er is telkens weer een nieuw begin.

Een natuurbegraafplaats is in de eerste plaats een natuurgebied, maar dan een die tijdelijk een bijzondere extra functie heeft. Een natuurbegraafplaats ziet eruit en voelt ook als een gewoon natuurgebied. Doordat als gedenkteken alleen een liggende houten boomschijf is toegestaan, leidt niets af van de natuurbeleving. En doordat alleen natuurlijke materialen zijn toegestaan, gaat een graf volledig op in de natuur. Waar we nieuwe natuur aanleggen, maken we een ontwerp voor het totale natuurgebied dat past bij de sfeer, het landschap en de natuur in de omgeving. Voor de Bonnenpolder hebben we samen met de omgeving onder leiding van experts dat ontwerp gemaakt.

Vanaf het moment dat de natuurbegraafplaats open is, kunnen mensen zelf een plekje uitzoeken dat bij ze past. Het overgrote deel van de mensen die op een natuurbegraafplaats een plekje reserveren, doen dat bij leven en welzijn. Het is daardoor niet bekend op welk moment iemand uiteindelijk op dat plekje begraven zal worden. Op basis van de gemiddelde levensverwachting verwachten wij dat het circa 40 jaar zal duren voordat de laatste natuurbegrafenis in het gebied zal plaatsvinden. Daarna verdwijnt de functie natuurbegraven en blijft enkel de functie natuurgebied over. Het Zuid-Hollands Landschap neemt dan ook het beheer van dit gedeelte over.

Van bestemmingsplan tot opening c

In de Bonnenpolder willen we een natuurgebied maken dat past bij de omgeving. Binnen die natuur willen we mensen de mogelijkheid bieden om in die schoonheid van de natuur een laatste rustplaats te vinden. Natuurbegraven zal pas mogelijk zijn als dit in een onherroepelijk bestemmingsplan is vastgelegd. In een bestemmingsplan is door de gemeente vastgelegd hoe de grond in een gebied gebruikt moet worden. Op dit moment heeft de grond een agrarische bestemming. Om er natuur van te maken en om in die natuur te mogen begraven is dus een wijziging van het bestemmingsplan nodig. Het vaststellen van een bestemmingsplan kent een wettelijk vastgestelde procedure waarin er op diverse momenten ruimte is voor inspraak of bezwaar. Pas als de hele procedure is doorlopen, is het bestemmingsplan onherroepelijk. Deze formele procedure duurt ongeveer 1 tot 2 jaar.

Natuurbegraven zal pas mogelijk zijn als dit in een onherroepelijk bestemmingsplan is vastgelegd. Het ontwerp van het bestemmingsplan ‘Oranjebonnen’ is in september 2020 gepubliceerd. De gemeente Rotterdam heeft ervoor gekozen om diverse initiatieven die er momenteel zijn voor de Bonnenpolder en de Oranjebuitenpolder in één gezamenlijk bestemmingsplan onder te brengen. In het bestemmingsplan is door de gemeente vastgelegd hoe de grond in het gebied gebruikt kan worden. Op dit moment heeft de grond van de Bonnenpolder nog een agrarische bestemming. Om er natuur van te maken en om in die natuur te mogen begraven is een wijziging van het bestemmingsplan nodig. De procedure hiervoor is afgelopen jaren doorlopen en loopt nu nog steeds. Het vaststellen van een bestemmingsplan kent een wettelijk vastgestelde procedure waarin er op diverse momenten ruimte is voor inspraak of bezwaar. Zo heeft het ontwerpbestemmingsplan van 4 september tot en met 15 oktober 2020 ter inzage gelegen voor inspraak. Na vaststelling van het bestemmingsplan door de gemeenteraad zal het bestemmingsplan opnieuw worden gepubliceerd en voor een periode van 6 weken ter inzage worden gelegd voor bezwaar. Afhankelijk van eventueel bezwaar zal het bestemmingsplan door Raad van State moeten worden beoordeeld. Pas als deze hele procedure is afgerond met een positief resultaat, is het bestemmingsplan onherroepelijk. Deze formele procedure vanaf de publicatie van het ontwerpbestemmingsplan ongeveer 1 tot 2 jaar. Na deze procedure duurt het nog circa één jaar voordat het natuurgebied waarin ook ruimte is voor natuurbegraven, gereed is.

Financiering c

We zijn er trots op dat we als particuliere organisaties met elkaar een duurzame bijdrage kunnen leveren aan een mooiere, fijnere en groenere leefomgeving. Wij zien dit als een unieke en enige mogelijkheid om 128 hectare nieuwe natuur te realiseren in Hoek van Holland aansluitend aan het Staelduinse bos.

Een eigen plekje in de natuur c

Stil in de schaduw of midden op een open veld waar de zon vaak schijnt. Je kiest zelf de plek die bij jou past. Een plek alleen voor jou of samen, naast elkaar. Een plek voor een kist of een urn. Alle plekken waar begraven in de natuur mogelijk is zijn zorgvuldig vastgelegd met coördinaten. De natuur bepaalt waar natuurbegraven mogelijk is. Een boom moet bijvoorbeeld kunnen blijven groeien en we verstoren geen leefgebieden van dieren. Met een systeem kunnen we meteen vertellen of de plek die jou aanspreekt (nog) beschikbaar is.

Nadat een plek is uitgekozen in het gebied wordt deze laatste rustplaats gereserveerd. De plek waarop een notarieel vastgelegde Kwalitatieve Verplichting ligt wordt ook kadastraal geregistreerd en je ontvangt een grafakte waarop de exacte plek is vastgelegd.

Plekjes op een natuurbegraafplaats c

Zowel de oppervlakte van het gebied als het maximale aantal natuurgraven worden vastgelegd in het bestemmingsplan. Van de 128 hectare natuur die we willen gaan realiseren, willen we op circa 30 hectare natuurbegraven mogelijk maken.

Een natuurgraf is 2,5 x 3 meter. Op die manier kunnen mensen dus zelf kiezen in welke richting ze begraven willen worden. Het feitelijke graf dat gegraven wordt is circa 1,10 x 2,50 meter (oppervlakte 2,75 vierkante meter). Op een natuurbegraafplaats van 30 hectare (300.000 vierkante meter) wordt maximaal 10% x 30ha = 30.000 m2 in de grond graven om een natuurgraf mogelijk te maken; dat zijn (30.000 ÷ 2,75m2 =) 10.909 plekjes. Hier in de Bonnenpolder is gekozen voor maximaal 10.000 plekken. Dit wordt in het bestemmingsplan vastgelegd.

Bij het bepalen waar en hoeveel natuurgraven er op een plek in het gebied kunnen komen, spelen diverse factoren een rol. De ruimte die de natuur en het landschap daarvoor biedt is daarbij voor ons bepalend. Op basis hiervan is ook bepaald waar bijvoorbeeld de wandel- en struinpaden komen te liggen.

Niet ieder gedeelte van een natuurbegraafplaats is geschikt voor een natuurgraf. De wet geeft aan dat een graf minimaal  30 cm boven de gemiddelde hoogste grondwaterstand en minimaal 65 cm onder het maaiveld moet liggen. Vanuit natuurwaarden houden wordt daarnaast ook rekening gehouden met de afstand tot de kwetsbare wortelzone van een boom. Dit wordt allemaal vastgelegd in een ecologisch werkprotocol. Het uiteindelijk aantal beschikbare natuurgraven kan uiteindelijk lager uitkomen dan het gestelde maximum. Binnen een natuurbegraafplaats zijn daardoor op het ene gedeelte van het gebied dus meer graven per hectare mogelijk dan op een ander gedeelte. In het gebied waar natuurbegraven mogelijk is kunnen mensen zelf een plekje uitkiezen dat bij hen past; waar het voor hen fijn voelt.

Natuur en milieu c

In de Bonnenpolder willen we de natuur meer kansen bieden door het ontwikkelen van een groot natuurgebied van 128 hectare. In een gedeelte (30 hectare) van die natuur willen we mensen de ruimte bieden om in de schoonheid van die natuur een laatste rustplaats te vinden. Uitgangspunt bij het mogelijk maken van natuurbegraven is het behouden, versterken en waar mogelijk herstellen van landschappelijke, cultuurhistorische en ecologische waarden. Het belang van de natuur blijft altijd voorop staan. Op basis van onderzoek van gerenommeerde experts kunnen we overledenen met een gerust hart toevertrouwen aan de natuur, zonder dat deze daarvan schade ondervindt. (Zie https://www.natuurindebonnen.nl/natuur-in-de-bonnenpolder voor meer informatie.)

Uit TNO onderzoek* uit 2015 blijkt dat natuurbegraven de meest duurzame vorm van een uitvaart is.

In Nederland is er wetgeving die borgt dat begraafplaatsen geen negatieve milieueffecten op de omgeving hebben. Diverse experts, zoals toxicoloog professor Van den Berg van de Universiteit Utrecht, geven aan dat de impact op het milieu door natuurbegraven verwaarloosbaar is.

Net als bij ‘gewoon’ begraven worden pacemakers voor de uitvaart uit het lichaam verwijderd. Protheses blijven zitten en zijn niet schadelijk voor de natuur. Deze zijn zodanig gecoat dat het lichaam ze beter kan verdragen. De bestanddelen van de prothesen komen ook van nature in de bodem voor. Ze zijn niet biologisch agressief en kunnen worden gezien als bodemvulstof.

Onderzoek en de ervaring op de meer dan 3000 begraafplaatsen in Nederland laten zien dat er daadwerkelijk geen negatieve invloed is op de waterkwaliteit. Medicijnresten die in rioolwater worden aangetroffen komen  doordat we deze tijdens ons leven uitplassen. Het overgrote deel van eventuele schadelijke stoffen verlaten namelijk het lichaam voordat iemand is overleden.

Onderzoek van de Wageningen Universiteit** laat zien dat natuurbegraven geen verstorend effect heeft op natuurwaarden. Natuurbegraafplaatsen zijn in de eerste plaats gewone natuurgebieden, maar dan met een bijzondere extra functie. De gebieden worden ingericht en beheerd als ieder ander natuurgebied. Of en hoe op een plek een natuurgraf mogelijk is wordt bepaald door de natuur. We maken daarbij gebruik van een ecologisch werkprotocol dat hier speciaal voor ontwikkeld is. Daardoor is er bij het maken van een natuurgraf slechts een beperkte tijdelijke verstoring van de natuur. Bij het maken van een graf doen we bijvoorbeeld eerst een zorgvuldige inventarisatie van de omgeving om te zien of er geen bijzondere planten of dieren zijn waar we rekening mee moeten houden. Verder wordt de grond laag voor laag opzij gelegd en later in dezelfde volgorde teruggelegd, zodat de natuur snel weer hersteld is.

De aanleg van dit natuurgebied in de Bonnenpolder, waarin ook natuurbegraven mogelijk is, zal de natuur in de polder en het naastgelegen Staelduinse bos een kans geven zich verder te ontwikkelen en mensen de gelegenheid geven daarvan te genieten. We verwachten een toename van het aantal planten en dieren in het gebied. Een verwachting die ook wordt uitgesproken door professor Frank Berendse, expert op het terrein van natuur in Nederland.

*TNO: B.I. Jansen, E.E. Keijzer, 2015. Milieueffecten verschillende uitvaartmogelijkheden. Utrecht, TNO Earth, Life & Social Sciences

**Alterra 2013:  Haas, de, W. en E.A. de Vries, 2013. Natuurbegraafplaatsen in Nederland; Landelijke inventarisatie 2013. Wageningen, Alterra Wageningen UR (University & Research centre)

**Alterra 2017: Vries, B. de, W. Wamelink, W. de Haas, J. Frissel, M. van Adrichem, 2017. Effecten van natuurbegraven op de vegetatie op Natuurbegraafplaats Heidepol; Natuurbegraven in praktijk. Wageningen, Wageningen Environmental Reasearch

Natuurbegraven en de grondwaterstand c

In de Wet op de lijkbezorging is geregeld dat een graf  minimaal 30 cm boven de gemiddelde hoogste grondwaterstand moet liggen. Daarnaast moet een graf minimaal 65 cm onder het maaiveld liggen. Om deze reden, en daarbij rekening houdend met de hoogte van een kist, moet de gemiddelde hoogte grondwaterstand op minimaal 1,45 meter ten opzichte van het maaiveld liggen om te kunnen begraven. Voor een natuurbegraafplaats geldt dit ook.

De grond in de Bonnenpolder is daarvoor nu niet hoog genoeg. In het plan dat we met de omgeving hebben gemaakt, is gekeken naar het besteinpassing in het gebied. Door het hoogteverschil tussen het Staelduinse bos en de aangrenzende polder is het Staelduinse bos aan het verdrogen. Een uitbreiding van het duinbos met een flauwer talud richting het poldergebied zou die verdroging kunnen tegengaan. Met de uitbreiding van het duinbos ontstaat er voldoende grond die hoog genoeg is om natuurbegraven in het gebied mogelijk te maken. Daar waar niet wordt opgehoogd, maar natuurbegraven wel mogelijk wordt gemaakt, zullen urnenplekjes worden gerealiseerd.  In het bestemmingsplan is onderscheid gemaakt tussen natuurbegraven in het duinbos en natuurbegraven in de polder.

Waar mogelijk gebeurt de ophoging zoveel mogelijk met bodemmateriaal dat elders in het plangebied vrijkomt bij de natuurinrichting, zodat de totale grondaanvoer aanzienlijk kan worden beperkt. Berekend is dat circa 270.000 m3 grond uit het plangebied vrijkomt door het afplaggen van de bouwvoor ten behoeve van de ontwikkeling van natuurgrasland en het afgraven van het moeras in de Bonnenpolder. De vrijkomende grond zal worden ingezet voor de ophoging van het duinbos. De overige grond die nodig is voor de ophoging en niet wordt verkregen door de natuurwerkzaamheden binnen het plangebied komt van buiten het plangebied. Het is nu nog niet bekend waar deze grond voor het aanleggen van het duinbos en het herstellen van de dijk vandaan zal komen. Uiteraard zullen we daarbij proberen de overlast voor de omgeving zoveel mogelijk te beperken.

Uitbreidingsplannen c

De grootte van het gedeelte van het beoogde natuurgebied waarin we mensen de ruimte bieden voor natuurbegraven en het maximaal aantal beschikbare plekken wordt in het bestemmingsplan vastgelegd. In een bestemmingsplan is door de gemeente vastgesteld hoe de grond in een gebied gebruikt moet worden. Op dit moment heeft de grond in de Bonnenpolder een agrarische bestemming. Om er natuur van te maken en om in die natuur te mogen begraven, is dus een wijziging van het bestemmingsplan nodig. Het vaststellen van een bestemmingsplan kent een wettelijk vastgestelde procedure waarin er op diverse momenten ruimte is voor inspraak of bezwaar. Pas als de hele procedure is doorlopen is het bestemmingsplan onherroepelijk. De 3 initiatiefnemers hebben nadrukkelijk geen plannen om de nu genoemde grootte van circa 30 hectare en het aantal van maximaal 10.000 plekken later uit te breiden. Mocht iemand anders dat in de toekomst wel willen, dan zal daarvoor opnieuw de formele bestemmingsplanprocedure doorlopen moeten worden. In die procedure gelden vervolgens weer dezelfde momenten van inspraak en bezwaar voordat een nieuw plan wordt vastgesteld.